Badkamer verlichting: welke lampen, waar en hoe fel?

Goede badkamer verlichting bestaat bijna nooit uit één lamp aan het plafond. Je scheert je er, je doet er je make-up op en ’s nachts sta je er met half dichte ogen. Dat vraagt om drie soorten licht, niet om één kale peer. Hieronder beantwoord ik de vragen die het vaakst voorbijkomen over verlichting in de badkamer, mét lumens, hoogtes en IP-waarden.

De opzet is lekker overzichtelijk: elke kop is een vraag, het antwoord staat meteen in de eerste zin en de details volgen daarna. Onderaan vind je een rijtje korte vragen voor als je snel even iets wilt opzoeken.

Welke badkamer verlichting heb je minimaal nodig?

Drie lagen. Algemeen licht, licht bij de spiegel en iets zachts voor ’s nachts. Met die drie werkt vrijwel elke badkamer, of hij nu 3 of 12 vierkante meter groot is.

• Algemeen licht: spots of een plafonnière die de hele ruimte gelijkmatig vult.
• Spiegellicht: twee wandlampen naast je spiegel of één brede lamp erboven, zodat je gezicht van voren wordt aangelicht.
• Zacht licht: een ledstrip onder het wastafelmeubel of een klein lampje op een aparte schakelaar, voor die nachtelijke rondjes.

Heb je weinig ruimte? Dan speelt je plattegrond flink mee, want bij een kleine badkamer inrichten bepaalt de indeling waar die drie lagen precies passen. Die derde laag mag dan gerust een simpele ledstrip van een meter zijn.

Hoeveel lampen horen er in een badkamer?

Reken op ongeveer één spot per anderhalve vierkante meter, plus twee lampen bij de spiegel. Een badkamer van 6 vierkante meter komt dan uit op vier spots en twee wandlampen. Meer heb je echt niet nodig.

Voor de plaatsing van die spots zijn er drie vuistregels. Hou 60 tot 80 centimeter afstand tot de wand, dan strijkt het licht mooi langs je tegels in plaats van een harde cirkel op de vloer te zetten. Zet de spots onderling op 80 tot 120 centimeter hart op hart. En hang de spot bij de spiegel niet pal boven je hoofd, maar 20 tot 30 centimeter vóór de spiegel. Anders sta je in je eigen schaduw, en dat is precies wat je niet wilt.

Hoe fel moet de verlichting in de badkamer zijn?

Reken op 200 tot 300 lumen per vierkante meter voor je algemene licht, met extra licht op je gezicht bij de spiegel. Een badkamer van 6 vierkante meter heeft dus grofweg 1200 tot 1800 lumen nodig, verdeeld over meerdere lichtpunten.

Zet je algemene licht op een dimmer, of verdeel de verlichting over twee schakelaars. Dat scheelt meteen in je verbruik, want energiezuinige verlichting begint bij lampen die niet de hele avond vol staan te branden. Overdag wil je alles aan; om elf uur ’s avonds alleen dat streepje licht onder je meubel.

Waar hang je de verlichting bij de spiegel?

Aan weerszijden van je spiegel, op zo’n 160 tot 170 centimeter hoogte, met de lampen 90 tot 110 centimeter uit elkaar. Het licht valt dan van voren op je gezicht en je houdt geen donkere kringen onder je ogen, neus en kin. Scheelt een hoop gepuzzel voor de spiegel!

Past dat niet? Kies dan een lamp bóven de spiegel van minstens 60 centimeter breed, op 190 tot 200 centimeter hoogte. Grote spiegels doen sowieso wonderen met een ruimte, dus zie zo’n exemplaar boven je wastafel als dubbele winst. Een brede lichtbron spreidt het licht mooi uit, terwijl één spotje juist keiharde schaduwen trekt. Een spiegel met een matte lichtrand rondom doet hetzelfde werk en scheelt je een extra lamp aan de wand.

Welke lichtkleur kies je voor de badkamer?

Ga voor 2700 tot 3000 kelvin, met een kleurweergave van Ra 90 of hoger. Onder de 2700 kelvin wordt alles geel en zie je kleuren niet goed meer. Boven de 4000 kelvin krijg je dat blauwige kliniekgevoel, en wie wil dat nou om zeven uur ’s ochtends?

• 2700 kelvin: warm en rustig, heerlijk voor een bad in de avond.
• 3000 kelvin: de gulden middenweg, fijn voor scheren en make-up.
• Ra 90 of hoger: je huid en je kleren houden hun echte kleur.
• Hou de lichtkleur van al je lampen gelijk, anders zie je twee tinten wit door elkaar lopen.

Heb je veel hout, riet of natuursteen in huis? Dan komt warm licht van 2700 kelvin het allermooist uit. Welke materialen tegen al die damp kunnen, staat in het stuk over natuurlijke materialen in de badkamer.

Welke IP-waarde moet badkamerverlichting hebben?

Dat hangt af van de afstand tot je douche of bad. De badkamer is opgedeeld in zones, en elke zone stelt zijn eigen eis aan de armatuur.

• Zone 0, in de douchebak of het bad zelf: IPX7 en alleen 12 volt.
• Zone 1, recht boven bad of douche tot 2,25 meter hoogte: minimaal IP44, in de praktijk kies je IP65.
• Zone 2, tot 60 centimeter rondom bad en douche: minimaal IP44.
• Buiten de zones: IP20 mag, maar met al die damp is IP44 verstandiger.

Het eerste cijfer van de IP-waarde gaat over stof, het tweede over water. IP44 kan tegen spatwater, IP65 tegen een echte waterstraal. Twijfel je over de aansluiting in zone 0 of 1? Laat een installateur meekijken. Water en 230 volt zijn geen combinatie om mee te experimenteren.

Wat gaat er meestal mis met verlichting in de badkamer?

Bijna altijd hetzelfde verhaal: alles hangt aan één schakelaar en er zit alleen licht in het plafond. Deze missers kun je zo overslaan:

1. Eén plafondlamp midden in de ruimte, waardoor je bij de spiegel in je eigen schaduw staat.
2. Lampen van 4000 kelvin of hoger, die je badkamer koud en hard maken.
3. Alles op één schakelaar, zodat je ’s nachts meteen klaarwakker bent.
4. Een spot pal boven de spiegel, met donkere ogen en een schaduw onder je kin tot gevolg.
5. Een armatuur zonder de juiste IP-waarde in zone 1 of 2.
6. Geen stopcontact bij de spiegel, waardoor de föhn aan een verlengsnoer over de wastafel bungelt.

Korte vragen over badkamer verlichting

Nog een paar vragen die ik vaak hoor, met een kort antwoord.

Mag ik gewone spots in de badkamer gebruiken?

Buiten de zones wel, zolang de damp er niet in kruipt. Binnen 60 centimeter van douche of bad kies je minimaal IP44.

Zijn dimbare lampen in de badkamer een goed idee?

Zeker, zolang lamp en dimmer bij elkaar passen. Kijk of op allebei “dimbaar” staat, anders gaat je licht flikkeren of zachtjes zoemen.

Hoeveel spots heb ik nodig in een badkamer van 4 vierkante meter?

Drie spots van 350 lumen, plus twee lampen bij de spiegel. Samen ruim 1800 lumen, precies goed voor een ruimte van dit formaat.

Kan ik een bewegingssensor gebruiken?

Voor die laag met zacht licht is dat heerlijk, zeker met kinderen in huis. Zet de nalooptijd op één tot twee minuten, anders klikt het licht uit terwijl je nog staat te poetsen.

Loop vanavond je badkamer eens rond met één vraag in je hoofd: waar sta ik in mijn eigen schaduw? Negen van de tien keer is badkamer verlichting naast de spiegel al genoeg om het verschil te maken. Hang die twee lampjes op en geniet er elke ochtend van!