Keukenkraan vervangen: stap voor stap zelf doen

Een keukenkraan vervangen is een van de weinige loodgietersklussen die je zonder enige ervaring in een uurtje klaart. Water afsluiten, oude kraan losdraaien, nieuwe erin, lekcontrole. Meer is het niet, zolang je de volgorde aanhoudt en je gereedschap van tevoren klaarlegt.

Ik loop de hele klus met je door: welke kraan op jouw aanrecht past, wat je klaarlegt, de acht stappen zelf en wat je doet als die oude moer muurvast blijkt te zitten. Ik heb er thuis inmiddels drie gewisseld. De eerste keer kostte me een halve zaterdag, puur omdat ik de hoekstopkraan achter de vuilnisbak niet zag zitten.

Wanneer is het tijd om je keukenkraan te vervangen?

Zodra je kraan blijft druppelen terwijl je het binnenwerk net hebt vervangen, is een nieuwe kraan gewoon de goedkoopste route. Een cartouche kost een paar tientjes, en als die na een jaar opnieuw begint te lekken betaal je twee keer voor half werk. Bij een kraan van vijftien jaar oud is de kans groot dat de binnenkant net zo verkalkt is als de rest van je leidingen.

Deze signalen wijzen op vervangen in plaats van repareren:

• De hendel wiebelt of loopt zwaar, ook na een schoonmaakbeurt van het binnenwerk.
• Er staat water rond de voet van de kraan, en dat wijst op een versleten dichtingsring.
• De flexibele aanvoerslangen zijn ouder dan tien jaar of tonen roestplekken bij de wartel.
• De uitloop hangt te laag om een pan van 24 centimeter onder te vullen.
• De straal blijft slap, zelfs nadat je de perlator hebt ontkalkt.

Druppelt hij alleen bij de uitloop en zit de kraan verder nog kaarsrecht en stevig? Dan heb je vaak gewoon een lekkende kraan die je met een nieuw binnenwerk alweer stil krijgt. Kijk dus eerst welke onderdelen je los kunt vervangen, voordat je het hele ding eruit sloopt.

Welke keukenkraan past op jouw aanrecht?

Bijna elke keukenkraan past op het standaardgat van 35 millimeter in je aanrechtblad. Meet dat gat even op voordat je iets bestelt, want oudere bladen hebben soms 32 millimeter en dan moet je opboren. Kijk meteen naar de dikte van je blad: de meeste draadstangen zijn gemaakt voor een blad tot ongeveer 45 millimeter, en een dik massief houten blad vraagt om een langere bevestigingsset.

En dan je waterdruk. Staat er onder het aanrecht een open, drukloze boiler, dan heb je een lagedrukkraan met drie aansluitingen nodig. Zet je daar een gewone hogedrukkraan op, dan gaat die boiler er op termijn aan. Heb je een gesloten systeem of een combiketel? Dan neem je gewoon een hogedrukkraan met twee slangen.

Meet ook je draaicirkel. Een uitloop van 22 centimeter reikt bij een dubbele spoelbak vaak net niet tot de tweede bak. Pak je meteen de hele keuken aan, dan hangt die kraanhoogte samen met de maten waarmee je je keuken functioneel en stijlvol inricht. Zit je kraan onder een raam dat naar binnen opendraait? Meet dan hoeveel hoogte je overhoudt met dat raam open.

Wat heb je nodig om een keukenkraan te vervangen?

Het gereedschap past in één kleine kist. Leg alles klaar voordat je het water afsluit, want half onder het aanrecht liggen zoeken naar een sleutel is echt geen pretje.

• Een waterpomptang en een steeksleutel van 10 en 12 millimeter.
• Een kraanmontagesleutel of dopsleutel met lange steel, voor die moer boven in de kast.
• Een setje inbussleutels, voor de klemmen op sommige bevestigingsplaten.
• Teflontape voor de schroefdraad van de hoekstopkranen.
• Een emmer, een oude handdoek en een rol keukenpapier.
• Een zaklamp of hoofdlamp, want in de spoelbakkast is het altijd pikdonker.
• Nieuwe flexibele slangen van 40 tot 50 centimeter, als ze niet bij de kraan zitten.
• Een schuurspons en schoonmaakazijn voor de kalkrand rond het oude gat.

Zit je met je hoofd toch al in die kast? Dan is dit hét moment om de deurtjes mee te pakken: in de stap-voor-stap gids voor keukenkastjes opfrissen lees je hoe je dat met verf en nieuwe grepen doet zonder de kast te vervangen. Twee klussen, één keer alles leeghalen.

Keukenkraan vervangen in 8 stappen

Werk de stappen in deze volgorde af. Reken op 45 tot 90 minuten, waarvan het losdraaien van die oude moer meestal de meeste tijd vreet.

Stap 1: sluit het water af

Draai de twee hoekstopkranen onder je aanrecht dicht, met de klok mee. Zitten ze er niet, of draaien ze niet meer? Dan gaat de hoofdkraan in de meterkast dicht. Zet daarna de oude kraan open zodat de druk uit de leiding loopt, en houd hem open tot er niets meer uit komt.

Stap 2: ruim de kast leeg

Alles onder de spoelbak eruit, en een handdoek op de bodem. Emmer onder de aansluitingen. In die slangen zit altijd nog een halve liter water, en dat komt er zo aan.

Stap 3: koppel de slangen los

Draai de wartels van de flexibele slangen los van de hoekstopkranen. Houd de stopkraan met je waterpomptang tegen terwijl je met de steeksleutel draait. Doe je dat niet, dan draait het hele zaakje mee en verdraai je de koperen leiding.

Stap 4: draai de bevestigingsmoer los

Boven in de kast zit de moer of de klemplaat die de kraan tegen het blad drukt. Hier komt die kraanmontagesleutel van pas. Zitten er inbusbouten in de plaat, draai ze dan om en om los zodat de plaat mooi recht blijft staan.

Stap 5: haal de oude kraan eruit

Trek de kraan met de slangen recht omhoog uit het gat. Lukt dat niet meteen, wrik dan voorzichtig met een plastic spatel langs de voet. Ga nooit met een schroevendraaier langs een composiet of natuurstenen blad, want die kras krijg je er nooit meer uit.

Stap 6: maak het gat en het blad schoon

Onder je oude kraan zit een grijze ring van kalk en vet. Weg ermee, met schoonmaakazijn en een spons, en droog het blad daarna helemaal na. Een nieuwe rubberen ring sluit alleen goed af op een vlakke, kurkdroge ondergrond.

Stap 7: plaats de nieuwe kraan

Schroef eerst de slangen in de nieuwe kraan, handvast plus een kwartslag. Steek ze door het gat, leg de rubberen of metalen ring onder de voet en zet de kraan van onderaf vast. Lijn hem uit, haaks op de voorrand van het blad, en draai de moer pas daarna helemaal aan.

Stap 8: sluit aan en test

Draai de wartels op de hoekstopkranen, met twee lagen teflontape op de schroefdraad als er geen rubberen ring in de wartel zit. Open de stopkranen langzaam, een halve slag per keer. Laat de kraan een minuut op warm en een minuut op koud lopen om het vuil weg te spoelen, en voel intussen met een droge vinger langs elke koppeling.

Hoe voorkom je lekkage na het vervangen?

De meeste lekkages ontstaan door te vast aandraaien, niet door te los. Rubber dat je platwalst veert niet meer terug, en gaat na een paar weken alsnog zitten druppelen. Dus: wartels handvast aandraaien en er hooguit een kwartslag met de sleutel bovenop.

Let verder op deze punten:

• Leg de slangen in een ruime bocht, zonder knik en zonder ze strak te trekken.
• Laat ze nergens over een scherpe rand of een schroefpunt schuren.
• Leg een vel keukenpapier onder elke koppeling en kijk na een uur en na een dag.
• Draai de hoekstopkranen nooit met geweld verder dicht dan ze willen.
• Controleer na een week nog één keer, want een klein lekje merk je pas als de kast vochtig ruikt.

Wat doe je als de oude keukenkraan muurvast zit?

Spuit kruipolie op de moer, wacht twintig minuten en probeer het nog eens. Warmte helpt ook: een föhn op de moer zet het metaal net genoeg uit om de kalk los te breken. Open vuur onder een keukenkastje? Nooit doen.

Blijft hij zitten, dan zaag je de moer door met een ijzerzaagblad in je hand, of knip je de draadstang door met een boutenschaar. Die oude kraan gaat toch de container in. Leg wel een stuk karton over je blad en werk rustig, want een uitschietend zaagblad trekt in twee tellen een groef in je aanrecht. Kom je uit bij een oude, vastgeroeste koperen leiding? Bel dan een loodgieter voordat je verder draait.

Wat kost het vervangen van een keukenkraan?

Zelf een keukenkraan vervangen kost je alleen de kraan. Een eenvoudige eenhendelmengkraan blijft onder de vijftig euro, een middenklasser met uittrekbare sproeier zit ruwweg tussen de honderd en tweehonderd euro, en een kokendwatersysteem met boiler loopt zo in de duizenden.

Laat je het doen, dan betaal je een uurtarief plus voorrijkosten, terwijl een vakman er drie kwartier over doet. Die rekensom valt bijna altijd uit in het voordeel van zelf doen, zeker omdat je het gereedschap daarna houdt.

Leg dit stappenplan naast je aanrecht, zet die emmer klaar en begin bij de hoekstopkraan. Wedden dat je binnen een uur je handen wast onder een kraan die je helemaal zelf hebt gemonteerd?